1. Айырмашылық қысқаша
Штаттағы қызметкер еңбек шарты бойынша жұмыс істейді: тәртіпке бағынады, тұрақты функция атқарады, еңбек кепілдіктері бар. Өзін-өзі жұмыспен қамтыған — ГПХ шарты бойынша дербес орындаушы: нақты нәтиже орындайды, салықты өзі төлейді және штатқа кірмейді. Бұл — әртүрлі модель, ал олардың арасында тек құн бойынша емес, жұмыс сипаты бойынша таңдау керек.
Төменде — негізгі параметрлер бойынша жиынтық салыстыру:
| Штаттағы қызметкер | Өзін-өзі жұмыспен қамтыған | |
|---|---|---|
| Қатынас түрі | Еңбек шарты | Қызмет көрсету шарты (ГПХ) |
| Салықты кім төлейді | Жұмыс беруші ЖТС ұстап, әлеуметтік төлемдерді төлейді | Орындаушы өзі — 4% бірыңғай төлем |
| Әлеуметтік кепілдіктер | Демалыс, ауру парағы, әлеуметтік аударымдар | Жоқ — өзін өзі қамтамасыз етеді |
| Кесте мен тапсырмалар | Тұрақты функция, тәртіп | Бір реттік және жобалық, өзі белгілейді |
| Құжаттар | Еңбек шарты, кадрлық есеп | Шарт, акт, e-Salyq чегі |
| Қашан келеді | Компаниядағы тұрақты рөл | Тұрақты емес және жобалық тапсырмалар |
2. Салықтар мен төлемдер
| Штаттағы қызметкер | Өзін-өзі жұмыспен қамтыған | |
|---|---|---|
| Салықты кім төлейді | Компания ұстап, аударады (салық агенті) | Орындаушы өзі |
| Жұмыс берушінің үстеме төлемдері | Әлеуметтік салық, әлеуметтік аударымдар, МӘМС, зейнетақы жарналары | Жоқ |
| Орындаушының ставкасы | Жалақыдан ЖТС және жарналар | 4% бірыңғай төлем |
| Жабатын құжат | Жалақы тізімі, есептілік | e-Salyq Business чегі |
3. Шығындар мен әкімшілендіру
Штаттағы қызметкер — бұл кадрлық есеп, жалақы есептеу, есептілік, демалыс және ауру парағы төлемдері. Өзін-өзі жұмыспен қамтыған — бұл ГПХ шарты, акт және чек; әкімшілендіру ең аз, әсіресе төлемдер автоматтандырылған болса.
4. Кепілдіктер мен міндеттемелер
Штаттағы қызметкерде ақылы демалыс, ауру парағы, жұмыстан босатудағы кепілдіктер және Еңбек кодексі бойынша өзге де құқықтар бар. Өзін-өзі жұмыспен қамтығанда тапсырыс беруші тарапынан бұл кепілдіктер жоқ — ол дербес. Сондықтан мәні бойынша тұрақты штаттық функция қажет жерде өзін-өзі жұмыспен қамту келмейді.
5. Тәуекелдер және нені қашан таңдау
Өзін-өзі жұмыспен қамту келеді өлшенетін нәтижесі бар бір реттік және жобалық тапсырмаларға: жеткізу, жөндеу, дизайн, консультация, маусымдық және тұрақты емес жұмыстар.
Еңбек шарты қажет, адам кесте бойынша, тұрақты орында жұмыс істеп, тәртіпке бағынып, үздіксіз функция атқарғанда.
Басты тәуекел — қайта саралау: ГПХ іс жүзінде еңбек қатынастарын жасырса, еңбек инспекциясы немесе салық органы оларды еңбектік деп тануы мүмкін, айыппұлдар мен қосымша есептеулермен. 2026 жылғы 8 маусымнан мұндай тыйым Еңбек кодексінде тікелей бекітілген. Сондықтан форманы жұмыстың нақты сипаты бойынша таңдайды.
Материал ҚР Салық кодексінің нормалары (2025 жылғы 18 шілдедегі № 214-VIII Заң, 2026 жылғы 1 қаңтардан қолданылады), ҚР Үкіметінің 2025 жылғы 21 қарашадағы № 994 қаулысы және өзге де қолданыстағы актілер негізінде дайындалды. 2026 жылғы маусымға өзекті. Заңды кеңес болып табылмайды — шешім қабылдағанда egov.kz, МКК және бастапқы дереккөздермен салыстырыңыз.