1. Заң оферта туралы не дейді
Шартты оферта мен акцепт арқылы жасасуға болады. ҚР Азаматтық кодексі бойынша:
- Оферта жеткілікті түрде айқын болуы керек: шарттың елеулі талаптарын немесе оларды айқындау тәртібін қамтуы керек. Жария оферта жауап берген кез келген адамға арналған және барлық елеулі талаптарды қамтиды (395-бап).
- Акцепт — офертаны қабылдау туралы толық және сөзсіз жауап. Оферта өзгесін көздемесе, оның талаптарын орындау, мысалы қызмет көрсету де акцепт болып саналады. Егер заңнан, іскерлік айналым әдетінен немесе тараптардың бұрынғы қатынастарынан өзгеше туындамаса, үнсіздік жалпы ереже бойынша акцепт болып саналмайды (396-бап).
- Жазбаша нысан жазбаша офертаны осындай әрекетпен қабылдаған жағдайда сақталған болып саналады (394-баптың 2-тармағы). Кәсіпкерлік қызметтегі мәмілелер, әдетте, жазбаша жасалады, электрондық нысан да жазбаша болып саналады (152-бап).
Демек, оферта осы талаптарға сай болса, заң әр орындаушымен жеке екіжақты шарт жасауды талап етпейді.
2. Неге әр жұмыс бойынша құжат керек
Компания сайтындағы оферта әдетте жалпы ережелерді сипаттайды: орындаушы қалай тіркеледі, тапсырмалар мен төлемді қалай алады. Нақты жұмыстың нысанасын, көлемін, мерзімін және бағасын онда алдын ала көрсету мүмкін емес, ал оларсыз талаптар жеткілікті түрде айқын емес.
Сондықтан әр жұмыс бойынша мұны бекітетін құжат бәрібір қажет: тапсырма, өтінім немесе шарт. Ол офертаға сілтеме жасай алады. Қызмет көрсету қатынастарын Азаматтық кодекстің ақылы қызмет көрсету туралы тарауы реттейді (683–687-баптар).
Егер тараптар шартқа қол қойылады деп келіссе, ол қол қойылғаннан кейін ғана жасалған болып саналады (394-баптың 1-тармағы).
3. Басу арқылы акцепт және ЭЦҚ
Офертаны батырманы басу арқылы қабылдауға болады: бұл қабылдау туралы жауап. Бірақ басу — қолтаңба емес. Мұндағы негізгі тәуекел — дәлелдеу: офертаны нақты кім, қашан және қай редакцияда қабылдағанын растау керек.
ЭЦҚ-мен қол қойылған құжаттың күші қолмен қол қойылған қағаз құжатпен бірдей. 2026 жылғы шілдеден бастап бұл ережелерді электрондық құжат және электрондық цифрлық қолтаңба туралы заңның орнына келген ҚР Цифрлық кодексі белгілейді.
Сондықтан әр жұмыс бойынша акт ЭЦҚ-мен, мысалы eGov Mobile арқылы қол қойылғаны ең сенімді.
4. Актіге кім бірінші қол қояды
Заң актіге қол қоюдың міндетті тәртібін белгілемейді. Бухгалтерлік есеп туралы заң (7-бап) бастапқы құжатта операцияға жауапты тұлғалардың қолтаңбалары болуын талап етеді, бірақ кім бірінші қол қоятынын айтпайды.
Қисынды тәртіп мынадай: алдымен орындаушы жұмысты тапсырғанын растайды, содан кейін тапсырыс беруші — қабылдағанын. Акт соңғы қолтаңбадан кейін қол қойылған болып саналады. Қызметті алу күнін тапсырыс берушінің қолтаңбасы бойынша алған жөн.
Орындалған жұмыстар актісінің нысанын (Р-1) Қаржы министрлігі бекітеді. Оған бағандар қосуға болады, бірақ одан бағандар мен жолдарды алып тастауға болмайды.
5. Шарттың нысанасын қалай сипаттау керек
2026 жылғы 8 маусымнан бастап ГПХ шартында еңбек шартының кем дегенде бір белгісі болса, оны жасауға болмайды: мұндай шарт еңбек шарты деп танылады (Еңбек кодексінің 26-бабының 1-1 тармақшасы). Белгілер 27-бапта көрсетілген: лауазым, кәсіп немесе біліктілік бойынша жұмыс, еңбек тәртібіне бағыну, жалақы алу.
Сондықтан нысанасы нәтиже ретінде сипатталады: «20 желтоқсанға дейін X тақырыбы бойынша 4 шеберлік сыныбын өткізу, бағасы Y». Лауазымды («кафедра ассистенті»), кестені немесе тұрақты ай сайынғы төлемді жазбаған жөн. Толығырақ — «ГПХ-ға тыйым 2026 жылғы 8 маусымнан» мақаласында.
6. AKJET-те бұл қалай құрылған
Платформада әр жұмыс бойынша шарт немесе тапсырма, акт және чек қалыптасады, құжаттарға eGov Mobile арқылы ЭЦҚ-мен қол қойылады. Егер компанияның өз сайты мен өз офертасы болса, AKJET-ті API арқылы бэк-офис ретінде қосуға болады: интерфейс сіздікі болып қалады, ал құжаттар мен тексерулерді платформа өз мойнына алады, төлемдерді серіктес банк арқылы ұйымдастырады.
Егер компания мемлекеттік немесе квазимемлекеттік болса, алдымен оған сатып алу ережелері қолданыла ма, соны тексерген жөн: онда рәсімдеу тәртібі басқаша болуы мүмкін.
Дереккөздер: ҚР Азаматтық кодексі, Жалпы бөлім, 152, 394–396-баптар (adilet.zan.kz), Ерекше бөлім, 683–687-баптар (adilet.zan.kz), ҚР «Бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы» Заңы, 7-бап (adilet.zan.kz), ҚР Еңбек кодексі, 26 және 27-баптар (adilet.zan.kz), 2026 жылғы 9 қаңтардағы ҚР Цифрлық кодексі. Материал анықтамалық сипатта және заң кеңесі болып табылмайды.