1. Орындаушылар саны маңызды ма
Жоқ. Салық кодексі де, Еңбек кодексі де тәуекелдерді орындаушылар санымен байланыстырмайды. 2026 жылғы 8 маусымнан бастап Еңбек кодексінің 26-бабының 1-1-тармағы бойынша жеке тұлғамен жасалған азаматтық-құқықтық шарт, егер онда еңбек шартының кемінде бір белгісі болса, еңбек шарты деп танылады. Бұл әр шарт бойынша жеке бағаланады: бір орындаушы болса да, бесеу болса да, бес жүзеу болса да.
2. Өзін-өзі жұмыспен қамтығандар режимі не үшін құрылған
Мемлекеттік кірістер комитеті 2026 жылғы ақпанда өзін-өзі жұмыспен қамтығандарға арналған арнаулы салық режимі эпизодтық жұмыс істейтін, табысы аз адамдардың қызметін заңдастыру үшін енгізілгенін түсіндірді. 2026 жылғы наурызда ҚМК жұмыскерлерді штаттан шығарып, өзін-өзі жұмыспен қамтыған ретінде рәсімдеу жағдайларын көріп, талдап жатқанын айтты.
Өзін-өзі жұмыспен қамтығандар режимі еңбек шартын алмастырмайды. Егер адам мәні бойынша сізде қызметкер ретінде жұмыс істесе, мұндай адамдар қанша болса да, оған еңбек шарты қажет.
3. Әр орындаушы бойынша чек-парақ
Әр орындаушы бойынша осы сұрақтардан өтіңіз:
- Қызмет түрі. Оның жұмысы № 994 қаулы бойынша тізбеде бар ма? Оны қызметтер анықтамалығынан тексеруге болады.
- Мәртебе. Ол ҚР азаматы немесе қандас, ЖК ретінде тіркелмеген, жұмыскер жалдамайды және табыс лимитіне сыяды ма (Салық кодексінің 718-бабы)?
- Лауазым. Ол сіздің құрылымыңызда лауазым немесе кәсіп бойынша жұмыс істей ме? Бұл еңбек шартының белгісі.
- Тәртіп. Ол сіздің кестеңізге және ішкі тәртібіңізге бағына ма? Бұл еңбек шартының белгісі.
- Төлем. Ол мәні бойынша еңбегі үшін жалақы ала ма — қабылданған нәтиже үшін емес, жұмыс істеген уақыт үшін тұрақты төлем? Бұл еңбек шартының белгісі.
- Бір тапсырыс беруші. Ол тұрақты түрде тек сізге жұмыс істей ме? ҚМК бір тұлғаға тұрақты қызмет көрсету еңбек қатынастары туралы сұрақтар туғызатынын ескерткен.
- Бұрынғы қызметкер. Ол сізде штатта істеген жұмысты істей ме? ҚМК мұндай жағдайлар сұрақ туғызатынын тікелей айтқан.
4. Еңбек шарты қашан қажет
Егер 3–5 сұрақтардың кемінде біреуіне жауап «иә» болса, бұл еңбек қатынастары. Еңбек шартын рәсімдеп, оны еңбек шарттарын есепке алудың бірыңғай жүйесінде тіркеңіз. Егер 6 немесе 7 сұрақтарға «иә» болса, қатынастарды ерекше мұқият бағалаңыз: еңбек шарты қажет болуы ықтимал.
Өзін-өзі жұмыспен қамтығандар режимі адам тізбедегі нақты қызметтерді көрсетсе, жұмысты алу-алмауды өзі шешсе, нәтиже үшін төлем алса және әртүрлі тапсырыс берушілермен жұмыс істей алса, сәйкес келеді.
5. Қандай құжаттар болуы керек
- лауазым емес, нақты нәтиже мәні болып табылатын шарт;
- көлемі, мерзімі және бағасы бар тапсырма;
- әр орындалған тапсырма бойынша акт;
- e-Salyq Business-тен өзін-өзі жұмыспен қамтығанның чегі;
- нәтиже қабылданғаннан кейін төлем.
6. Қателер немен қауіпті
Егер қатынастар еңбек қатынастары деп танылса, компанияға әкімшілік айыппұл, талап қою мерзімі шегінде өткен кезеңдер үшін салықтар мен әлеуметтік төлемдерді қосымша есептеу және жұмыскер алдындағы міндеттемелер қауіп төндіреді: ақылы демалыс немесе оның өтемақысы және басқа да еңбек кепілдіктері. Толығырақ — «ГПХ-ға тыйым 2026 жылғы 8 маусымнан» және «Өзін-өзі жұмыспен қамтығандармен дұрыс емес жұмыс немен қатер төндіреді» мақалаларында.
Ресми дереккөздер: ҚР Еңбек кодексі, 26 және 27-баптар (adilet.zan.kz), ҚР Салық кодексі, 718-бап (adilet.zan.kz), ҚР Үкіметінің № 994 қаулысы (adilet.zan.kz). ҚМК ұстанымы — Kazinform (09.02.2026) және Forbes Kazakhstan (05.03.2026) жарияланымдары бойынша. Материал анықтамалық сипатта және заңгерлік кеңес болып табылмайды.