Бір адам сізге тапсырысты өзін-өзі жұмыспен қамтыған ретінде де, жеке кәсіпкер ретінде де, азаматтық-құқықтық шарт (ГПХ) бойынша жеке тұлға ретінде де жеткізе алады. Орындаушы үшін айырмашылық шамалы. Компания үшін бұл — әртүрлі құжаттар, әртүрлі салықтар және бухгалтерияның әртүрлі жұмыс көлемі. Ал 2026 жылғы 8 маусымнан бастап тәуекел деңгейі де әртүрлі.
Төменде — шешімге шынымен әсер ететін параметрлер бойынша салыстыру.
1. Үш формат қысқаша
| Өзін-өзі жұмыспен қамтыған | ЖК | ГПХ бойынша жеке тұлға | |
|---|---|---|---|
| Бұл кім | Бірыңғай төлемді қолданатын жеке тұлға | Тіркелген кәсіпкер | Арнайы мәртебесі жоқ жеке тұлға |
| Тіркелу | Мобильді қосымша арқылы, барусыз | ЖК тіркеу, салық режимін таңдау | Талап етілмейді |
| Салықты кім есептейді | Төлем кезінде ұсталады | Өзі есептеп төлейді | Компания есептеп ұстайды |
| Жабатын құжат | Шарт, акт және e-Salyq чегі | Шарт, акт, ЖК шоты | Шарт және акт |
| Қашан қолайлы | Сомасы шағын, бір реттік орындаушылар көп болғанда | Ірі және тұрақты сомалар, өз бизнесі | Мәртебе жоқ кездегі бір реттік қызмет |
2. Құжаттар
Құжаттар жинағы — компания шығысты растайтын нәрсе. Ол болмаса, ақша шынымен кеткеніне қарамастан, шығыс КТС бойынша шегерімге қабылданбайды.
| Өзін-өзі жұмыспен қамтыған | ЖК | ГПХ бойынша жеке тұлға | |
|---|---|---|---|
| Не жиналады | Шарт, акт, e-Salyq чегі | Шарт, акт, төлем шоты | Шарт, акт |
| Кім береді | Төлем кезінде автоматты түрде қалыптасады | ЖК өзі береді | Компания дайындайды |
| Қалай қол қойылады | Онлайн, eGov Mobile арқылы ЭЦҚ-мен | Келісім бойынша: ЭЦҚ немесе қағаз | Көбіне қағаз немесе ЭҚАЙ |
| Не дұрыс болмайды | Орындаушы құжатқа уақытында қол қоймайды | ЖК жабатын құжаттарды кешіктіреді | Актіге қол қойылған, бірақ салық қате есептелген |
e-Salyq чегі — формальдылық емес. Дәл сол орындаушының табысты жай ғана картаға алмай, салық режимі арқылы өткізгенін растайды. Толығырақ — e-Salyq чегі жабатын құжат ретінде материалында.
3. Салықтар мен төлемдер
| Өзін-өзі жұмыспен қамтыған | Оңайлатылған режимдегі ЖК | ГПХ бойынша жеке тұлға | |
|---|---|---|---|
| Мөлшерлеме | Табыстан 4% бірыңғай төлем | Табыстан 4%; әкімдік мөлшерлемені 2%-дан 6%-ға дейінгі аралықта белгілей алады | ЖТС, сондай-ақ сыйақыдан міндетті жарналар |
| Кім аударады | Төлем кезінде ұсталып, аударылады | ЖК өзі | Компания салық агенті ретінде |
| Орындаушының есептілігі | Бірыңғай төлем бойынша бөлек декларация жоқ | 910.00 нысаны жарты жылда бір рет | Жоқ, бәрі компанияда |
| Бухгалтерияға жүктеме | Ең аз | Мәртебені тексеру және құжаттарды алу | Әрқайсысы бойынша ұстау есебі мен есептілік |
Басты айырмашылық мөлшерлемеде емес, жұмысты кім атқаратынында. Өзін-өзі жұмыспен қамтығанда салық төлем сәтінде ұсталады және компанияға ештеңе есептеудің қажеті жоқ. Кәдімгі жеке тұлғамен ГПХ бойынша компания салық агентіне айналады: ұстауларды есептейді, аударады және әр адам бойынша есеп береді.
4. Төлемдер
| Өзін-өзі жұмыспен қамтыған | ЖК | ГПХ бойынша жеке тұлға | |
|---|---|---|---|
| Ақша қайда кетеді | Орындаушының картасына | ЖК есеп айырысу шотына | Жеке тұлғаның картасына немесе шотына |
| Жиілігі | Тіпті күн сайын, жұмыс фактісі бойынша | Әдетте шот пен шарт бойынша | Әдетте төлем күніне қарай |
| Бірден жүздеген төлем | Тізіліммен, бір операциямен | Шоттар бойынша бөлек төлемдермен | Ұстауларды есептеп, тізімдемемен |
| Орындаушыдан не қажет | ЖСН, телефон және карта | Шот деректемелері және ЖК құжаттары | ЖСН, деректемелер, ұстауға арналған деректер |
Орындаушылар санаулы болғанда айырмашылық онша сезілмейді. Олар жүздеп саналғанда, бұл бір операция мен ай сайынғы жүз қолмен әрекеттің арасындағы айырмашылыққа айналады.
5. Қолмен жұмыс
Ең бағаланбайтын параметр. Айына жүз орындаушысы бар компанияда не болатынын есептеп көріңіз.
| Не істеу керек | Платформа арқылы өзін-өзі жұмыспен қамтыған | ЖК | ГПХ бойынша жеке тұлға |
|---|---|---|---|
| Орындаушының мәртебесін тексеру | Әр жол бойынша автоматты түрде | Тізілімдер бойынша қолмен | Тексеретін ештеңе жоқ |
| Шарт дайындау | Қалыптасады және онлайн қол қойылады | Әрқайсысымен бөлек шарт | Әрқайсысымен бөлек шарт |
| Актілерді жинау | Әр төлем бойынша қалыптасады | ЖК-дан сұрау | Өздері дайындап, қол қою |
| Салықты есептеу | Автоматты түрде ұсталады | Талап етілмейді | Әр орындаушы бойынша |
| Төлемдерді жүргізу | Тізіліммен | Бір-бірлеп төлеммен | Ұстаулары бар тізімдемемен |
| Есеп беру | Бірыңғай төлем бойынша талап етілмейді | Талап етілмейді | Әрқайсысы бойынша есептілік |
6. Шектеулер
Өзін-өзі жұмыспен қамтығанның табыс шегі бар. Режим айына 300 АЕК және жылына 3 600 АЕК шегінде қолданылады. 2026 жылы АЕК 4 325 ₸ құрайды, яғни бұл шамамен айына 1 297 500 ₸ және жылына 15 570 000 ₸. Шекке жақындағанда не істеу керегі — өзін-өзі жұмыспен қамтығанның табыс лимиті материалында.
Кез келген қызмет жарамайды. Режимді қолдануға болатын қызмет түрлері № 994 Үкімет қаулысында тізілген. Нақты қызметті қызмет түрлерінің анықтамалығынан тексеруге болады.
ЖК-ның өз шегі бар. Оңайлатылған декларация негізіндегі арнайы салық режимі жылына 600 000 АЕК-ке дейінгі табысқа есептелген. Бірақ ЖК — бұл тіркеу, бөлек шот және жарты жылдық есептілік, сондықтан бір реттік орындаушылар үшін формат ауырлау.
ГПХ-да 2026 жылғы 8 маусымнан бастап тікелей шектеу пайда болды. Еңбек кодексінің 26-бабы 1-1-тармақпен толықтырылды: егер азаматтық-құқықтық шартта 27-баптағы еңбек шартының кемінде бір белгісі болса, оны жеке тұлғамен жасауға болмайды. Толығырақ — 2026 жылғы 8 маусымнан ГПХ-қа тыйым материалында.
7. Тәуекелдер
| Тәуекел | Қайда туындайды | Не азайтады |
|---|---|---|
| Еңбек қатынастарына қайта саралау | Адам іс жүзінде қызметкер ретінде жұмыс істесе, кез келген формат | Нәтижеге шарт, кесте мен бағыныштылықтың болмауы |
| Шығыс шегерімге қабылданбады | Жабатын құжаттардың толық жинағы жоқ | Әр төлем бойынша шарт, акт және чек |
| Лимиттен асып кету | Көлемі үлкен өзін-өзі жұмыспен қамтыған орындаушы | Шекке жақындауды бақылау |
| Тізбеден тыс қызмет | Қызмет № 994 қаулыға кірмейді | Жұмысты бастамас бұрын қызмет түрін тексеру |
| Ұстаудағы қателер | Кәдімгі жеке тұлғамен ГПХ, қолмен есептеу | Салық автоматты ұсталатын формат |
Қайта саралау кезінде қатынастар заң күшімен еңбек қатынастары деп танылады, ол үшін соттың жеке шешімі талап етілмейді. Одан әрі әкімшілік жауапкершілік және бүкіл кезең үшін қосымша есептеу мүмкін.
8. AKJET қашан келмейді
Платформа мәселені шешпейтін жағдайлардың адал тізімі. Егер сіздің жағдайыңыз осы тізімде болса, бұл туралы жұмыстың үшінші айында емес, дәл қазір білген дұрыс.
- Адам іс жүзінде қызметкер. Кесте бойынша жүреді, жұмыс орнын алады, тәртіпке бағынады және тұрақты функция атқарады. Мұнда еңбек шарты қажет, оны ешқандай ресімдеу форматы айналып өте алмайды.
- Қызмет түрі тізбеден тыс. Егер қызмет № 994 қаулыға кірмесе, өзін-өзі жұмыспен қамту режимі оған қолданылмайды.
- Орындаушының табысы лимиттен жоғары. Шектен асатын тұрақты сомаларда орындаушыға ЖК тіркеген орынды, ал сіз енді басқа шарт бойынша жұмыс істейсіз.
- Контрагент — заңды тұлға немесе қолданыстағы ЖК. Бұл ұйымдар арасындағы кәдімгі қатынастар, мұнда өзін-өзі жұмыспен қамтығандармен жұмыс платформасының қажеті жоқ.
- Лицензия немесе рұқсат қажет. Өзін-өзі жұмыспен қамтыған мәртебесі заң бойынша талап етілетін рұқсат құжаттарын алмастырмайды.
- Орындаушының ЖСН-і жоқ. Онсыз мәртебені растауға да, құжаттарға қол қоюға да, төлем жүргізуге де болмайды.
Қалған барлық жағдайда — орындаушылар көп, сомалар шағын, тапсырмалар бір реттік немесе жобалық болғанда, ал бухгалтерияға болжамды құжаттар жинағы қажет болғанда — өзін-өзі жұмыспен қамту форматы әдетте екі тарап үшін де ең қарапайымы болып шығады.
Сіздің жағдайыңызға қандай формат келетініне сенімді емессіз бе? Үш сұраққа жауап беріңіз немесе осы талдауды бухгалтерге жіберіңіз.
Сценарийді тексеру Бухгалтерге жіберуМатериал ҚР Салық кодексінің (2025 жылғы 18 шілдедегі № 214-VIII Заң, 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап қолданылады), ҚР Еңбек кодексінің, ҚР Үкіметінің 2025 жылғы 21 қарашадағы № 994 қаулысының және басқа да қолданыстағы актілердің нормалары негізінде дайындалған. 2026 жылғы тамызға өзекті. Заңдық немесе салықтық кеңес болып табылмайды — шешім қабылдағанда egov.kz, МКД және бастапқы дереккөздермен салыстырыңыз.